جزئیات مطلب

مواد 3 تا 9 قانون مجازات اسلامی به تعیین صلاحیت دادگاه های ایران پرداخته است. دانستن این قوانین و مقررات در خصوص صلاحیت های مکانی به آیین رسیدگی و تشخیص صلاحیت دادگاه در خصوص جرایم و مجرمین کمک شایانی می نماید. در ادامه به ترتیب از مواد 3 تا 9 قانون مجازات را بررسی می نماییم.

مهم ترین عناوین این مقاله

• ماده 3 قانون مجازات، اصل سرزمینی بودن
• ماده 4 قانون مجازات، اصل سرزمینی نوعی یا عینی
• ماده 5 قانون مجازات، اصل صلاحیت حمایتی
• ماده 6 قانون مجازات، اصل صلاحیت در خصوص مستخدمان دولت
• ماده 7 قانون مجازات، اصل صلاحیت شخصی
• ماده 8 قانون مجازات، اصل صلاحیت منفی
• ماده 9 قانون مجازات، اصل صلاحیت جهانی

ماده 3 قانون مجازات، اصل سرزمینی بودن

ماده 3 بیانگر اصل سرزمینی بودن قوانین کیفری است. به این معنی که قوانین جزایی ایران نسبت به کلیه اشخاصی که در ایران مرتکب جرم شده اند اعم از اتباع داخلی یا خارجی و اشخاص حقیقی یا حقوقی قابل اعمال است. 
ماده 3 قانون مجازات بیان می دارد:  قوانین جزایی ایران دربتره ی کلیه اشخاصی که در قلمرو حاکمیت زمینی دریایی هوایی جمهوری اسلامی ایران مرتکب جرم شده شوند اعمال می شود مگر انکه به موچب قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد.

                                                     جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید 

ماده 4 قانون مجازات، اصل سرزمینی نوعی یا عینی

ماده 4 به اصل صلاحیت سرزمینی نوعی یا عینی اشاره دارد و مفهوم آن این است که مقصود از ارتکاب جرم، انجام تمام جرم در ایران نیست بلکه صرف انجام قسمتی از جرم یا تحقیق نتیجه جرم در ایران برای صلاحیت دادگاه های ایران کافی است.
ماده 4 قانون مجازات بیان می دارد: هر گاه قسمتی از جرم یا نتیجه آن در قلمرو حاکمیت ایران واقع شود در حکم جرم واقع شده در جمهوری اسلامی ایران است.

ماده 5 قانون مجازات، اصل صلاحیت حمایتی

  ماده 5 بیان کننده اصل صلاحیت حمایتی است که حفاظتی یا واقعی نیز نامیده می شود. به این معنی که اگر برخی از جرایم در خارج از کشور اتفاق افتاده باشد دادگاه های ایران صالح به رسیدگی خواهند بود.
برای شمول این ماده جرم ارتکابی باید در خارجاز ایران اتفاق افتاده باشد. زیرا اگر جرم در ایران محقق شود صرف نظر از اینکه جرم چیست و مجرم چه کسی است مطابق صلاحیت سرزمین دادگاه های ایران صالح خواهند بود.
ماده 5 قانون مجازات بیان می دارد: هر شخص ایرانی یا غیرایرانی که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرائم زیر یا جرائم مقرر در قوانین خاص گردد، طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران محاکمه و مجازات می‌شود و هرگاه رسیدگی به این جرائم در خارج از ایران به صدور حکم محکومیت و اجرای آن منتهی شود، دادگاه ایران در تعیین مجازاتهای تعزیری، میزان محکومیت اجراء شده را محاسبه می کند:
الف- اقدام علیه نظام، امنیت داخلی یا خارجی، تمامیت ارضی یا استقلال جمهوری اسلامی ایران
ب- جعل مهر، امضاء، حکم، فرمان یا دستخط مقام رهبری یا استفاده از آن
پ- جعل مهر، امضاء، حکم، فرمان یا دستخط رسمی رئیس جمهور، رئیس قوه قضائیه، رئیس و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، رئیس مجلس خبرگان، رئیس دیوانعالی کشور، دادستان کل کشور، اعضای شورای نگهبان، رئیس واعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، وزرا یا معاونان رئیس جمهور یا استفاده از آنها
ت- جعل آراء مراجع قضائی یا اجرائیه های صادره از این مراجع یا سایر مراجع قانونی و یا استفاده از آنها
ث- جعل اسکناس رایج یا اسناد تعهدآور بانکی ایران و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق مشارکت صادر شده یا تضمین شده از طرف دولت یا تهیه یا ترویج سکه قلب در مورد مسکوکات رایج داخل

ماده 6 قانون مجازات، اصل صلاحیت در خصوص مستخدمان دولت

 ماده 6 قانون مجازات به صلاحیت دادگاه در خصوص مستخدمان دولت و ماموران سیاسی اشاره دارد
ماده 6 قانون مجازات بیان می دارد:  به جرائم مستخدمان دولت اعم از ایرانی یا غیرایرانی که در رابطه با شغل و وظیفه خود در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب شده اند و به جرائم ماموران سیاسی و کنسولی و دیگر وابستگان دولت ایران که از مصونیت سیاسی برخوردارند طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران رسیدگی می‌شود.

مستخدمین دولت فقط زمانی مشمول این ماده هستند که در رابطه با شغل و وظیفه خود مرتکب جرم شوند ولی در مورد ماموران سیاسی و کنسولی و دیگز وابستگان دولت ایران که از مصونیت سیاسی برخوردارند تمامی جرایم انها مشمول ماده است.

ماده 7 قانون مجازات، اصل صلاحیت شخصی

ماده 7 به اصل صلاحیت شخصی مثبت یا صلاحیت شخصی فعال یا صلاحیت مبتنی بر تابعیت بزهکار اشاره دارد. به این معنی که اتباع ایرانی در صورت ارتکاب جرم در خارج از کشور در صورت وجود شرایط این ماده طبق قانون ایران محاکمه و مجازات می شوند.
ماده 7 قانون مجازات بیان می دارد: علاوه بر موارد مذکور در مواد فوق هریک از اتباع ایران در خارج از کشور مرتکب جرمی شود، در صورتی که در ایران یافت و یا به ایران اعاده گردد، طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران محاکمه و مجازات می‌شود مشروط بر اینکه:
الف- رفتار ارتکابی به موجب قانون جمهوری اسلامی ایران جرم باشد.
ب- در صورتی که جرم ارتکابی از جرائم موجب تعزیر باشد، متهم در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده یا در صورت محکومیت، مجازات کلا یا بعضا درباره او اجراء نشده باشد.
پ- طبق قوانین ایران موجبی برای منع یا موقوفی تعقیب یا موقوفی اجرای مجازات یا سقوط آن نباشد.

ماده 8 قانون مجازات، اصل صلاحیت منفی

ماده 8 به  صلاحیت منفی یا صلاحیت شخصی منفعل یا صلاحیت مبتنی بر تابعیت بزه دیده اشاره دارد. به این معنی که اگر اتباع خارجی در خارج از کشور مرتکب جرمی علیه تبعه ایرانی یا کشور ایران شوند و در صورت وجود شرایط مقرر در این ماده در ایران محاکمه و مجازلات می شوند.
ماده 8 قانون مجازات بیان می دارد: هرگاه شخص غیرایرانی در خارج از ایران علیه شخصی ایرانی یا علیه کشور ایران مرتکب جرمی به جز جرائم مذکور در مواد قبل شود و در ایران یافت و یا به ایران اعاده گردد، طبق قوانین جزائی جمهوری اسلامی ایران به جرم او رسیدگی می‌شود، مشروط بر اینکه:
الف- متهم در جرائم موجب تعزیر در محل وقوع جرم، محاکمه و تبرئه نشده یا در صورت محکومیت، مجازات کلاً یا بعضاً درباره او اجراء نشده باشد.
ب- رفتار ارتکابی در جرائم موجب تعزیر به موجب قانون جمهوری اسلامی ایران و قانون محل وقوع، جرم باشد.

ماده 9 قانون مجازات، اصل صلاحیت جهانی

ماده 9 به صلاحیت جهانی اشاره دارد. جرایمی مشمول این ماده هستند که مشمول مواد 3 تا 8 نباشند.  ماده 9 به صلاحیت بین المللی یا هlگانی نیز شناخته می شود.
ماده 9 قانون مجازات بیان می دارد: مرتکب جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهدنامه ها و مقررات بین‌المللی در هر کشوری یافت شود در همان کشور محاکمه می‌شود، اگر در ایران یافت شود طبق قوانین جزائی جمهوری اسلامی ایران محاکمه و مجازات می‌گردد.
وکیل کیفری گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر به صورت تخصصی در امور ملکی، خرید و فروش، اجاره و مشارکت فعالیت می کند. وکیل پایه یک دادگستری این موسسه حقوقی با داشتن اعتبار، علم و تخصص بالا می تواند بهترین گزینه جهت اخذ وکالت در پرونده های کیفری باشد. همچنین شما می توانید در صورت نیاز با تماس به شعب و دفاتر این مجموعه حقوقی به دپارتمان های تخصصی چک و سفته متصل شوید تا از مشاوره وکلای مجرب بهره مند شوید.

                                                  جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید