در نظام حقوق خانواده ایران، مهریه به عنوان یکی از حقوق زوجه جایگاه ویژه ای دارد. در فرضی که زوجین در هنگام عقد نکاح، مهریه را تعیین نکنند و یا مهریه تعیین شده باطل یا مجهول باشد، زوجه مستحق مهر المثل خواهد بود. مهر المثل، به معنای مهریه ای است که با توجه به اوصاف و شرایط زوجه، از جمله سن، زیبایی، تحصیلات، موقعیت خانوادگی و اجتماعی و سایر عوامل مؤثر، توسط دادگاه تعیین می گردد.
تعیین مهر المثل، فرآیندی پیچیده و نیازمند تخصص حقوقی است. زوجه می تواند با طرح دعوای مهر المثل در دادگاه خانواده و ارائه دلایل و مستندات لازم، نسبت به تعیین مهر المثل خود اقدام نماید. دادگاه نیز با بررسی اوصاف و شرایط زوجه و سایر عوامل مؤثر، نسبت به صدور حکم مقتضی اقدام می کند.
مهم ترین عناوین این مقاله
- لزوم تعیین مهریه در عقد نکاح
- مهرالمثل چیست و در چه مواردی به زن تعلق می گیرد؟
- نحوه تعیین مهر المثل زوجه
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
لزوم تعیین مهریه در عقد نکاح
در نظام حقوق خانواده ایران، مهریه به عنوان یکی از حقوق زوجه جایگاه ویژه ای دارد. مهریه، مالی است که به هنگام عقد نکاح از طرف زوج به زوجه تملیک می شود. با این حال، در خصوص لزوم تعیین مهریه در عقد نکاح، اختلاف نظرهایی در فقه و حقوق ایران وجود دارد.
مطابق ماده ۹۹۸ قانون مدنی، در عقد موقت، تعیین مهریه شرط صحت عقد است. به عبارت دیگر، در صورتی که در عقد موقت مهریه تعیین نشود، عقد باطل خواهد بود. برخلاف عقد موقت، در عقد دائم تعیین مهریه شرط صحت عقد نیست. به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، هرگاه مهر در عقد ذکر نشود یا شرط عدم مهر شود و بین زوجین نزدیکی واقع شود، زن مستحق مهر المثل خواهد بود.
مهرالمثل چیست و در چه مواردی به زن تعلق می گیرد؟
مهر المثل، مهریه ای است که با توجه به اوصاف و شرایط زوجه، از جمله سن، زیبایی، تحصیلات، موقعیت خانوادگی و اجتماعی و سایر عوامل مؤثر، توسط دادگاه تعیین می گردد.
مهر المثل در موارد ذیل به زوجه تعلق می گیرد:
• عدم تعیین مهریه در عقد دائم: در صورتی که در عقد دائم مهریه تعیین نشود، به زوجه مهر المثل تعلق می گیرد.
• بطلان مهریه تعیین شده: در صورتی که مهریه تعیین شده در عقد دائم به دلیل وجود ایراد، باطل باشد، به زوجه مهر المثل تعلق می گیرد.
• بطلان عقد نکاح: در صورتی که عقد نکاح به دلایلی باطل باشد و زوجه از باطل بودن عقد ازدواج مطلع نبوده و مهریه ای نیز برای وی تعیین نشده باشد، پرداخت مهر المثل به وی موضوعیت می یابد.
عدم تعیین مهریه در عقد دائم، صرفا موجب تعلق مهر المثل به زوجه خواهد بود و سایر آثار حقوقی بر آن مترتب نیست. به عبارت دیگر، باطل بودن عقد به دلیل عدم تعیین مهریه، مانع از مطالبه سایر حقوق زوجه، از جمله نفقه، حضانت فرزند و استرداد جهیزیه نخواهد بود.
در نظام حقوق خانواده ایران، در عقد موقت تعیین مهریه شرط صحت عقد است. با این حال، در عقد دائم تعیین مهریه شرط صحت عقد نیست و در صورت عدم تعیین مهریه، به زوجه مهر المثل تعلق می گیرد. مهر المثل، مهریه ای است که با توجه به اوصاف و شرایط زوجه، توسط دادگاه تعیین می گردد.
نحوه تعیین مهر المثل زوجه
در نظام حقوق خانواده ایران، مهریه به عنوان یکی از حقوق زوجه جایگاه ویژه ای دارد. در فرضی که زوجین در هنگام عقد نکاح، مهریه را تعیین نکنند و یا مهریه تعیین شده باطل یا مجهول باشد، زوجه مستحق مهر المثل خواهد بود. مهر المثل، به معنای مهریه ای است که با توجه به اوصاف و شرایط زوجه، از جمله سن، زیبایی، تحصیلات، موقعیت خانوادگی و اجتماعی و سایر عوامل مؤثر، توسط دادگاه تعیین می گردد.
مطابق ماده 1091 قانون مدنی، برای تعیین مهر المثل باید به "حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین معمول محل و غیره" توجه شود.
با عنایت به ماده مذکور، می توان ملاک های تعیین مهر المثل را به شرح ذیل دسته بندی کرد:
• اوصاف و شرایط فردی زوجه: شامل سن، زیبایی، تحصیلات، سلامت، بکارت، موقعیت شغلی، مهارت ها و توانمندی های زوجه.
• اوصاف و شرایط خانوادگی زوجه: شامل شرافت خانوادگی، موقعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده زوجه، اصالت خانوادگی، تحصیلات و موقعیت شغلی اعضای خانواده.
• اوصاف و شرایط اجتماعی زوجه: شامل محل زندگی، عرف و عادت محل سکونت، وضعیت اقتصادی و اجتماعی جامعه.
عرف و عادت، نقش مهمی در تعیین مهر المثل دارد. به عنوان مثال، در شهرهای بزرگ و مناطق ثروتمند، معمولا مهر المثل بالاتری نسبت به شهرهای کوچک و مناطق محروم تعیین می شود.
تعیین مهر المثل، امری تخصصی و نیازمند بررسی دقیق اوضاع و احوال هر پرونده است. در این راستا، دادگاه با در نظر گرفتن تمامی ملاک های مذکور و سایر شواهد و قرائن، نسبت به تعیین مهر المثل اقدام می کند. با توجه به ماهیت نسبی و سیال مفاهیمی همچون "شرافت خانوادگی" و "معمول محل"، تعیین دقیق میزان مهر المثل غیرممکن است. در بسیاری از موارد، دادگاه برای تعیین دقیق تر مهر المثل، از نظرات کارشناسان مربوطه، از جمله کارشناسان رسمی دادگستری، استفاده می کند.
مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری گروه وکلای حقوق بشر
پس از ازدواج آثار مالی غیر مالی زیادی بر دوش زوجین قرار می گیرد. یکی از آثار مالی مهر المثل است. شرایط احراز و تعیین مهر المثل جز یکی از پیچیده ترین امور دعاوی خانوادگی می باشد. شما می توانید برای کاهش ریسک شکست در دادگاه خانواده از وکیل خانواده، طلاق، مهریه و نفقه گروه وکلای حقوق بشر بهره مند شوید. داشتن وکیل خوب در دادگاه می تواند به شما در پیشبرد پرونده کمک زیادی نماید. همچنین در امور اداری و تجاری می توانید با وکیل در امور ثبتی، اداری و تجاری این موسسه حقوقی مشورت نمائید.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید